Pisanka ukraińska – wystawa

Pisanka ukraińska

Wystawa ze zbiorów Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” (Kijów, Ukraina), z prywatnych zbiorów twórczyń ludowych – pisankarek Łarysy Hołowni i Zoi Staszuk.

Pisanki Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” (200 eksponatów)

Prezentowane pisanki pochodzą ze zbioru założyciela Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” – Iwana Honczara, które zbierał je wędrując po Ukrainie, na przestrzeni lat 1950-1980. Na wystawie zobaczyć można także pisanki według szkiców Iwana Honczara i jego syna Petra Honczara, które wykonali na przestrzeni lat 1959-1980. Kolekcja składa się z pisanek pochodzących z Huculszczyzny, Bukowiny, Pokucia, Łemkowszczyzny, Zakarpacia, Opola (region etnograficzny na Ukrainie), Podola, Polesia, Naddnieprza Środkowego.

Pisanki niosą dla nas nadzwyczajne przesłania ze świata naszych przodków, zakodowane w tajemniczych i nie do końca odczytanych symbolach-znakach – Ognia, Wody, Płodności, ale również w rozwoju i zachowaniu życia, roślinności, zwierzętach oraz chrześcijańskich symbolach.

Zbiór pisanek Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” ciągle jest uzupełniany o nowe prace współczesnych twórców oraz o prace z dziecięcych konkursów pisankarskich.

Pisanki z kolekcji Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” zostały wykonane przez Łarysę Hołownię – twórczynię sztuki ludowej, członkinię Narodowego Związku Twórców Sztuki Ludowej Ukrainy. W czasie jej pracy w Narodowym Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” od 1996 roku Łarysa Hołownia napisała ponad 400 pisanek. Inspirując się wzorami muzealnymi, Łarysa Hołownia wykonuje również własne autorskie pisanki.

Pisanki ludowej twórczyni-pisankarki Zoi Staszuk (200 eksponatów)

Kolekcja ukraińskich tradycyjnych pisanek twórczyni Zoi Staszuk składa się z 200 pisanek, wykonanych przez twórczynię według wzorów pisanek zachowanych w starodrukach z XIX wieku.

Koniec XIX wieku charakteryzuje się wśród badaczy (etnografów, historyków, historyków sztuki) ogromnym zainteresowaniem pisanką jako nieprzeciętnym zjawiskiem kultury ludowej. Spowodowało to ukazanie się dużej ilości prac naukowych, katalogów i albumów ze wzorami zbadanych pisanek.

Jednym z pierwszych drukowanych materiałów o pisankach było badanie pisanek z Wołynia Ołeny Pcziłky (1876). Wkrótce potem ukazała się praca Pełahei Łytwynowej o pisankach Czernihowszczyzny.

Pod koniec XIX wieku utrwaliło się ponad 5 tysięcy pisanek o oryginalnych ornamentach z dziesięciu etnograficznych rejonów Ukrainy. Wśród najbardziej znanych dokumentów są album ułożony przez S. Kulżyńskiego „Opis kolekcji pisanek ludowych” (1899), W. Szczerbakowskiego „Elementy podstawowe ornamentów pisanek ukraińskich i ich pochodzenie” (1925), M. Korduby „Materiały komisji etnograficznych. Pisanki na Galicyjskim Wołyniu” (1899), M. Skoryki „Pisanki bojkowskie” (1934), N. Sumcowa „Pisanki” (1891), jest też kilka obszernych dawnych albumów z autorskimi szkicami amatorów i badaczy pisanek. Te zachowane materiały pozwoliły twórcom, w tym Zoi Staszuk, odnaleźć rysunki pisanek w wykonaniu współczesnym, prezentując różnorodność kolorów i ornamentów pisanek różnych etnograficznych regionów Ukrainy. Wśród nich znalazły się: Polesie (obwody – rówieński, czernihowski, żytomierski), Naddniestrze (obwody – kijowski, połtawski), Poddniestrze (Dnieprowszczyzna, Zaporoszczyzna, Czerkaszczyzna), Słobożanszczyzna (Sumszczyzna, Charkowszczyzna), Południe Ukrainy (obwody – kropywnycki, mikołajewski, chersoński, odesski), Podole Wschodnie (obwód winnicki), Podole Zachodnie (obwody – chmielnicki, tarnopolski, rówieński), Galicja (obwód lwowski), region Karpacki (obwody – iwanofrankowski, czerniowiecki), Zakarpacie (obwód zakarpacki).

Zoja Staszuk – członkini Narodowego Związku Twórców Sztuki Ludowej Ukrainy (1994), zasłużona twórczyni twórczości ludowej Ukrainy (1999), kierowniczka pracowni „Pisankarstwo” w Kijowskim pałacu dzieci i młodzieży. Zoja Staszuk wraz z Oksaną Biłous opracowały kurs pisankarstwa, który jest opublikowany w podręczniku „Szkoła pisankarstwa”. Od początku lat 90. Zoja Staszuk rekonstruuje pisanki według starodruków XIX wieku. Od 1997 roku organizuje miejskie konkursy pisanki dziecięcej.

12-15.08, sob.-wt., godz. 10.00-18.00, Muzeum Lubelskie na Zamku